İNME(FELÇ) NEDİR? NASIL ÖNLENİR?

İNME(FELÇ) NEDİR? NASIL ÖNLENİR?

20 Kasım 2018 0 Yazar: A.Ayazz

Halk dilinde inme olarak adlandırılan, tıpta ise serebrovasküler olay başlığı altında incelenen hastalık oldukça ciddi ve yüksek mortalite,morbiditeye sahip tehlikeli bir durumdur. Bu yazımızda serebrovasküler olayları genel hatlarıyla bilimsel bir şekilde ele almaya çalışacağız.

Serebrovasküler olay(inme) nedir?

Serebrovasküler olay yani inme, beyni besleyen damarlarda bir tıkanma veya kanama olması nedeniyle beynin kanlanmasında, dolayısıyla da oksijenlenmesinde yaşanan probleme bağlı olarak beyin dokusunda hasar meydana gelmesi ve bir kısım temel fonksiyonların yerine getirilememesi durumudur. İnmenin üç çeşidi vardır, ya beyne uzun süre hareketsiz kalan bacak damarlarından pıhtı atabilir veya beynin kendisinde, kalpte, vücudun başka bir yerinde olan bir pıhtı buna sebep olabilir, ya da beyin damarlarındaki yıpranmaya veya bir travmaya bağlı olarak beyin damarlarında çatlama meydana gelip bir kanamaya durumu inmeye sebep olabilir. Üçünde de klinik yaklaşım oldukça farklılık göstermektedir.

İnme, çoğunlukla beyin damarlarından birinin tıkanması nedeniyle meydana gelir.

İnme kendi arasında da çok farklılık gösteren bir tablodur. Özellikle beynin hangi damarının tutulduğu ve ne kadar süre oksijensiz kaldığı klinik tabloyu belirleyen en önemli faktörlerden biridir. Bununla birlikte özellikle küçük tutulumla inmelerde beyin dokusunun hangi bölgesinin tutulduğu da çok önemlidir. Bazen geniş tutulumlu bir inme çok fazla fonksiyon kaybı yapmayabilirken , beynin kritik noktasını tutan küçücük bir enfarkt(ölü doku) alanı konuşma, his, kas kuvveti gibi ciddi kayıplar meydana getirebilmektedir.

Serebrovasküler olayın(inme) risk farktörleri ve sebepleri nelerdir?

İnme riski ile ilgili literatürde yapılmış birçok çalışma mevcuttur. Bunların hemen çoğu benzer sonuçlar vermiştir. Bu çalışmalara göre bir insanın inme geçirme riskini arttıran en önemli faktörler:

  • Hipertansiyon
  • Diyabet
  • Sigara içimi
  • Atrial Fibrilasyon(bir çeşit ritim bozukluğu)
  • İskemik Kalp hastalığı(koroner arter hastalığı)
  • Hiperkolestrolemi

olarak sıralanabilir. Bununla birlikte artan yaş ve genetik yatkınlık da değiştirilemeyen major risk faktörlerindendir.

Bazen beyin damarlarındaki anevrizmanın kanaması da inmeye sebep olabilir.

Bir inme meydana geldiğinde ne yapılmalıdır?

Bir inme meydana geldiğinde yapılacaklar oldukça geniş bir spektrum göstermektedir. Bir serebrovasküler olayın semptomları hemen çok ciddi olabildiği gibi, ilk dakikalarda daha hafif bulgular verip ilerleyen dakikalarda ciddi semptomlar ortaya çıkmaya başlayabilir. Beyin dokusunun oksijenizasyonu çok önemlidir. Haliyle, yapılan müdahalenin zamanlaması inmenin klinik tablosunu etkileyen en önemli faktörlerden biridir. Kişi eğer;

  • Belirli bir bölgede kas güçsüzlüğü veya hissizlik
  • Denge kaybı, yürüme güçlüğü görsel veya işitsel karmaşa veya kayıp
  • Sıradan bir işte(bardak koyma, kalem tutma) ciddi zorlanma
  • Bilinç bulanıklığı
  • Konuşma bozukluğu
  • Ortamdan kopma, nöbet geçirme
  • Çok şiddetli baş ağrısı
  • Bayılma, nefes ve yutma güçlüğü

gibi belirtilerden biri veya birkaçı görüldüğünde çok hızlı bir şekilde en yakın acil servise başvurulmalıdır. Acil serviste bilinçli ise hasta, bilinci yerinde değilse hasta yakınları detaylı ve iyi bir öykü vermelidir. Akabinde gerekenler hızlı bir şekilde doktorlar tarafından yapılacaktır.

Serebrovasküler olaydan(inme) nasıl korunabilirim?

İnmeden korunmak için yapılması gerekenler, üstte saydığımız risk faktörlerinin tedavisi ve önlenmesindir. Yani kişinin hipertansiyonu, diyabeti, kolestrolü varsa kontrol altına almalı, sigara ve alkol kullanımını bırakmalıdır. Bunları kontrol altına almak da en başta yaşam tarzı değişikliklerinden ve düzenli doktor kontrolünden geçmektedir. Bununla birlikte özellikle bacak ve kalça kırıklarından pıhtı koruması için özel medikal önlemler alınmalı, uzun süre hareketsiz kalınmamalıdır.

Zamanında müdahale ve uygun rehabilitasyon ile inmenin etkileri minimuma indirilebilir.

İnme sonrası iyileşme mümkün müdür?

Bu sorunun cevabı inmenin türü, tuttuğu damar ve bölge ve de ne zaman müdahale edildiği ile çok yakından ilişkilidir. Özellikle beyinde çok geniş enfarktlar oluşturmamış ve zamanında pıhtının çözülmesi başarılmış ise küçük sekellerle(kalıcı fonksiyon kaybı) atlatılabilmektedir. Ama maalesef, özellikle büyük veya kritik veya hayati alanları besleyen damarların tıkanmasıyla meydana gelen inme ve felç durumu çoğunlukla kalıcı olmaktadır. Kalıcı fonksiyon kaybının meydana geldiği inmelerde yapılacak nörolojik tedavinin ardından fizik tedavi ile yüz güldürücü sonuçlar elde edilebilmektedir.

Daha fazlası için iletişim bölümümüzden sorunuzu bize yazabilirsiniz.

Selam ve şifa duasıyla …